ایرنا/ بیرجند – ایرنا – در شرایطی که فضای مجازی، جنگ شناختی و آسیب‌های اجتماعی دغدغه‌های تازه‌ای پیش‌روی نوجوانان و جوانان قرار داده است، در قالب طرح «مدارس امین» با اعزام ۵۶۸ مبلغ خواهر و برادر به مدارس خراسان جنوبی، پیوندی ماندگار میان حوزه‌های علمیه و نظام تعلیم و تربیت ایجاد شده؛ حضوری مستمر و تربیت‌محور که به گفته مدیر حوزه علمیه خراسان جنوبی، توانسته گام‌های مؤثری در تقویت هویت دینی و اخلاقی دانش‌آموزان بردارد.
به گزارش ایرنا، تعلیم و تربیت تنها به انتقال مفاهیم علمی محدود نمی‌شود، بلکه رسالت اصلی آن تربیت انسان‌های متعهد، مؤمن و مسئول برای ساختن جامعه‌ای مترقی و مبتنی بر ارزش‌های الهی است، حوزه‌های علمیه به‌عنوان مراکزی برای پرورش اندیشه دینی، باید فعالیت‌های آموزشی و تربیتی آموزش‌وپرورش را تقویت کنند و از سوی دیگر، وظیفه آموزش‌وپرورش است که نسل جدید را به گونه‌ای تربیت کند که علاوه بر توانمندی علمی، به هویت دینی و فرهنگی خود افتخار کنند.
از همین رو طرح مدرسه امین چند سال قبل در قالب کار مشترک بین حوزه علمیه و آموزش و پرورش اجرایی شده که این مدارس تربیت محور بوده و خروجی معدل تربیتی دانش آموزان به مراتب بالاتر است .
برای بررسی ابعاد، اهداف، چالش‌ها و چشم‌انداز این طرح در خراسان جنوبی گفت‌وگویی تفصیلی با حجت الاسلام علی رستمیانی مدیر حوزه علمیه استان انجام شده است که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.
ایرنا: طرح مدارس امین با چه هدف و ضرورتی در خراسان جنوبی اجرا شده است؟
مدیر حوزه علمیه خراسان جنوبی: طرح مدارس امین با هدف تعمیق تربیت دینی، اخلاقی و هویتی دانش‌آموزان و پاسخگویی فعال به نیازهای فکری و اعتقادی نسل نوجوان در استان اجرا شده است؛ با توجه به گسترش شبهات اعتقادی، جنگ شناختی، آسیب‌های اجتماعی و تأثیر گسترده فضای مجازی روبه‌رو هستیم لذا حضور هدفمند و مستمر مبلغین حوزوی در مدارس یک ضرورت انکارناپذیر بود. بر همین اساس مدرسه امین در واقع تلاشی برای ایجاد پیوندی عمیق و کارآمد میان حوزه‌های علمیه و نظام تعلیم و تربیت است تا خلأهای تربیتی که صرفاً با آموزش رسمی قابل جبران نیست، پوشش داده شود.
ایرنا: این طرح چه تفاوتی با سایر برنامه‌های تربیتی و پرورشی مدارس دارد؟
رستمیانی: تفاوت اساسی طرح مدارس امین با بسیاری از برنامه‌های پرورشی، در حضور مستمر، تخصصی و تربیت‌محور روحانی در مدرسه است، نه اجرای برنامه‌های مقطعی و مناسبتی لذا مبلغ طرح امین عضوی از بدنه تربیتی مدرسه محسوب می‌شود و با دانش‌آموزان ارتباط چهره‌به‌چهره، عاطفی و اعتمادساز برقرار می‌کند. این طرح رویکرد پاسخگویی به شبهات، مشاوره دینی، الگوسازی رفتاری و همراهی تربیتی دارد و در حالی که بسیاری از برنامه های پرورشی جنبه کوتاه مدت دارند ؛ مدارس امین بر فرآیند تدریجی و ماندگار تربیت تمرکز می‌کنند.
ایرنا: نقش حوزه‌های علمیه در اجرای این طرح دقیقاً چیست؟
رستمیانی: حوزه‌های علمیه نقش محوری در تأمین، تربیت، ساماندهی و پشتیبانی علمی و محتوایی مبلغین دارند. انتخاب روحانیون واجد صلاحیت علمی، اخلاقی و تربیتی، برگزاری دوره‌های آموزشی پیش از اعزام و نظارت مستمر بر عملکرد آنان از وظایف حوزه است. همچنین تولید محتوای دینی متناسب با سن دانش‌آموزان و اقتضائات مدرسه از دیگر مسئولیت‌های حوزه به شمار می‌رود لذا این طرح جلوه‌ای عملی از مسئولیت اجتماعی حوزه در عرصه تعلیم و تربیت است.
ایرنا: ارزیابی کلی شما از میزان موفقیت طرح در استان چیست؟
مدیر حوزه علمیه خراسان جنوبی: با توجه به گسترده اجرای طرح و اعزام ۵۶۸ مبلغ خواهر و برادر به مدارس استان در سال تحصیلی جاری، ارزیابی کلی مثبت و رو به رشد است؛ زیرا افزایش استقبال مدارس، رضایت مدیران و بازخوردهای مناسب دانش‌آموزان و خانواده‌ها نشان‌دهنده اثربخشی طرح است. البته مانند هر طرح گسترده‌ای، چالش‌هایی وجود دارد، اما در مجموع طرح توانسته نقش مؤثری در ارتقای فضای تربیتی مدارس ایفا کند و استمرار و بهبود کیفی آن، می‌تواند افق موفقیت را روشن‌تر سازد.
ایرنا: هم‌اکنون این طرح در چه تعداد مدرسه در خراسان جنوبی اجرا می‌شود؟
رستمیانی: اکنون طرح مدارس امین در تعداد قابل توجهی از مقاطع مختلف تحصیلی مدرسه‌های استان در حال اجراست لذا با اعزام ۵۶۸ مبلغ، تلاش شده پوشش حداکثری به‌ویژه در مناطق نیازمند و کمتر برخوردار ایجاد شود اما روند توسعه طرح همچنان ادامه دارد و هر سال مدارس جدیدی تحت پوشش قرار می‌گیرند.
ایرنا: معیار انتخاب مدارس برای اجرای طرح چیست؟
مدیرحوزه علمیه خراسان جنوبی: مدارس بر اساس شاخص‌هایی مانند میزان نیاز تربیتی، وجود آسیب‌های اجتماعی، درخواست مدیریت مدرسه، جمعیت دانش‌آموزی و شرایط فرهنگی منطقه انتخاب می‌شوند.رویکرد ما عدالت‌محور است و مناطق محروم سهم ویژه‌ای از این طرح دارند لذا هماهنگی با آموزش و پرورش نیز در فرآیند انتخاب نقش مهمی دارد.
ایرنا: روحانیون حاضر در مدارس چگونه انتخاب و آموزش داده می‌شوند؟
رستمیانی: روحانیون از میان طلاب خواهر و برادر واجد شرایط علمی، اخلاقی و رفتاری انتخاب می‌شوند. توان ارتباط با نوجوان، روحیه تربیتی، التزام عملی و شناخت فضای مدرسه از معیارهای اصلی انتخاب است.
پیش از اعزام، دوره‌های آموزشی شامل مهارت‌های ارتباط مؤثر، پاسخگویی به شبهات، روان‌شناسی نوجوان و آشنایی با ساختار آموزش و پرورش برگزار می‌شود و آموزش‌های ضمن خدمت نیز به صورت مستمر ادامه دارد.
ایرنا: تعامل مدیران و معلمان با مبلغین طرح چگونه است؟
مدیر حوزه علمیه خراسان جنوبی: در اغلب مدارس تعامل سازنده و مطلوبی برقرار شده است. مبلغ طرح به عنوان همکار تربیتی مدرسه شناخته می‌شود و در برنامه‌ریزی‌های فرهنگی و پرورشی مشارکت دارد لذا این هم‌افزایی موجب افزایش اثربخشی فعالیت‌ها شده و اعتماد متقابل نقش مهمی در موفقیت طرح داشته است.
ایرنا: این طرح چه تأثیری بر ارتقای هویت دینی و اخلاقی دانش‌آموزان داشته است؟
رستمیانی: حضور مستمر روحانی در مدرسه موجب تقویت هویت دینی، اخلاقی و انقلابی دانش‌آموزان شده است. دانش‌آموزان در فضایی صمیمی و غیررسمی سؤالات و شبهات خود را مطرح می‌کنند و از راهنمایی مستقیم بهره‌مند می‌شوند بر همین اساس الگوبرداری رفتاری از مبلغ نیز در نهادینه‌سازی ارزش‌ها نقش مهمی دارد و این فرآیند به‌صورت تدریجی اما عمیق اثرگذار بوده است.
ایرنا: برنامه‌های شاخص طرح مدارس امین چیست؟
رستمیانی: برگزاری جلسات گفتمانی، پاسخگویی به شبهات، مشاوره فردی و گروهی، جلسات اخلاق، برنامه‌های مناسبتی، کارگاه‌های مهارت‌های زندگی و فعالیت‌های تربیتی خلاقانه از جمله برنامه‌های شاخص است.همچنین ارتباط مؤثر با خانواده‌ها و مشارکت در برنامه‌های پرورشی مدرسه در دستور کار قرار دارد.
ایرنا: بازخورد دانش‌آموزان و والدین نسبت به حضور روحانی در مدرسه چگونه بوده است؟
مدیر حوزه علمیه خراسان جنوبی: بازخوردها در مجموع مثبت و امیدوارکننده بوده است؛ بسیاری از دانش‌آموزان روحانی مدرسه را پناهگاه فکری و اخلاقی خود می‌دانند و والدین نیز از این همراهی تربیتی ابراز رضایت کرده‌اند لذا این اعتماد اجتماعی سرمایه مهمی برای استمرار طرح است.
ایرنا: این طرح چه نقشی در کاهش آسیب‌های اجتماعی مدارس داشته است؟
رستمیانی: طرح مدرسه امین با رویکرد پیشگیرانه، نقش مؤثری در کاهش آسیب‌های اجتماعی داشته است زیرا شناسایی به‌موقع مسائل رفتاری و خانوادگی و ارجاع صحیح آن‌ها از تشدید آسیب‌ها جلوگیری می‌کند بر همین اساس ایجاد فضای امن گفت‌وگو و تقویت خودکنترلی اخلاقی از دستاوردهای مهم طرح است.
ایرنا: مهم‌ترین چالش‌های اجرای طرح چیست؟
رستمیانی : کمبود منابع مالی، محدودیت نیروی انسانی متخصص و گستردگی جغرافیایی استان از چالش‌های اصلی است، در برخی مناطق نیز نیاز به فرهنگ‌سازی بیشتر احساس می‌شود. با این حال، این چالش‌ها با برنامه‌ریزی و تعامل نهادی قابل مدیریت است.
ایرنا: آیا با کمبود نیرو یا بودجه مواجه هستید؟
مدیرحوزه علمیه خراسان جنوبی: بله، با توجه به استقبال مدارس، کمبود نیروی انسانی و محدودیت‌های اعتباری وجود دارد، اما روحیه جهادی طلاب و حمایت‌های موجود مانع توقف طرح شده است بنابراین تأمین پایدار منابع می‌تواند کیفیت و پوشش طرح را افزایش دهد.
ایرنا: چه اقداماتی برای بهبود و توسعه کیفی طرح در نظر گرفته شده است؟
رستمیانی: برگزاری دوره‌های توانمندسازی، ارزیابی مستمر عملکرد مبلغین، به‌روزرسانی محتوای آموزشی و تقویت ارتباط با آموزش و پرورش از جمله اقدامات در دست اجراست لذا نگاه ما حرکت از اقدامات کمّی به سمت کیفیت و تعمیق اثرگذاری تربیتی است.
ایرنا: چشم‌انداز شما برای توسعه طرح در خراسان جنوبی چیست؟
مدیرحوزه علمیه خراسان جنوبی: چشم‌انداز ما پوشش گسترده‌تر مدارس، ارتقای کیفیت تربیتی و تبدیل مبلغ مدرسه به مرجع تربیتی مؤثر در محیط آموزشی است لذا امیدواریم این طرح به الگویی پایدار از همکاری حوزه و آموزش و پرورش تبدیل شود.
ایرنا: چه انتظاری از خانواده‌ها دارید؟
رستمیانی: همراهی، اعتماد و تعامل خانواده‌ها نقش کلیدی در موفقیت طرح دارد لذا ارتباط مستمر خانواده با روحانی مدرسه می‌تواند فرآیند تربیت را تکمیل کند زیرا خانواده‌ها بازوی مهم تربیتی مدرسه هستند.
ایرنا: اگر نکته پایانی دارید، بفرمایید.
مدیرحوزه علمیه خراسان جنوبی: طرح مدارس امین فرصتی ارزشمند برای رشد معنوی و اخلاقی نسل آینده است لذا از دانش‌آموزان می‌خواهیم با اعتماد و گفت‌وگو از این ظرفیت بهره ببرند و از خانواده‌ها انتظار داریم همراه این مسیر تربیتی باشند زیرا آینده جامعه در گرو تربیت صحیح نسل امروز است.
خراسان جنوبی ۱۲ شهرستان دارد که سال تحصیلی امسال بیش از ۱۹۰ هزار دانش آموز در مقاطع مختلف مشغول تحصیل هستند از این تعداد بیش از ۱۰۸ هزار نفر مقطع ابتدایی تحصیل می کنند.
تعداد مدارس استان ۲ هزار و ۳۲۲ مدرسه است که شامل ۹ هزار و ۹۱۱ کلاس درس می شود.
